Economische barometer Q1: MKB-maakindustrie onder druk in het eerste kwartaal

In het kort

• MKB-maakindustrie start 2026 onder druk
• Internationale onrust raakt de MKB-maakindustrie
• Gematigd positieve verwachtingen

Het economisch beeld in de MKB-maakindustrie laat op dit moment een neerwaartse fase zien. Ondernemers beoordelen de economische situatie minder gunstig dan in voorgaande kwartalen. Dat blijkt uit de Economische Barometer over het eerste kwartaal van 2026 van Koninklijke Metaalunie.

Mark Helder, voorzitter Koninklijke Metaalunie: “Ondernemen onder moeilijke marktomstandigheden in onzekere tijden vraagt lef, veerkracht en kansen blijven zien en benutten. Eigenschappen die onze leden kenmerken en die we terugzien in hun toekomstverwachtingen. De uitkomsten van deze meting laten ook zien dat verhoging van arbeidsproductiviteit cruciaal is. We moeten meer doen met minder mensen. Zo houden we gezonde bedrijven en een brede welvaart in Nederland. Versnel met robotisering, automatisering, digitalisering en AI. We riepen het kabinet en de Tweede Kamer deze week opnieuw op om hiervoor snel te komen met concrete maatregelen voor het mkb. Zo versnel je ook innovaties. De technologische ontwikkelingen gaan razendsnel en wachten niet.”

Ten opzichte van het laatste kwartaal van 2025 verslechteren orderposities, staan marges onder druk en nemen de winstgevendheid en export af. Tegelijkertijd zorgen externe factoren en aanhoudende onzekerheid voor voorzichtiger opererende bedrijven. Zonder herstel van de orderinstroom blijft de druk op de sector naar verwachting aanhouden.

Het CBS meldde eind maart dat het algemene conjunctuurbeeld in Nederland iets negatiever was geworden, maar ziet nog geen industriële terugval. Dat wijst erop dat de economie als geheel nog enige veerkracht laat zien, terwijl ondernemers in onze sector de verslechtering al nadrukkelijk ervaren.

Externe prijsverhogende factoren
Het eerste kwartaal van dit jaar wordt gekenmerkt door externe factoren die invloed hebben op de situatie van MKB-maakondernemers.
Zo geeft 78% van de responderende ondernemers aan dat zij worden geraakt door de crisis in het Midden-Oosten en de onzekere situatie bij de Straat van Hormuz. Als gevolg hiervan hebben zij te maken met stijgende energie-, brandstof- en transportkosten en staat de leveringszekerheid onder druk.

Ook worden MKB-maakondernemers nu al geraakt door CBAM, de nieuwe importheffing op staal van buiten de Europese zone. 24% van de respondenten geeft echter aan dat deze nieuwe heffing voor hen nu al een ingrijpende impact heeft. Het leidt tot stijgende inkoopkosten en hogere administratieve lasten.
Daarnaast beperken handelsmaatregelen, zoals Europese importheffingen aan de buitengrens, de beschikbaarheid van goedkopere import en maken zij de markt krapper. Dit kan bijdragen aan opwaartse prijsdruk binnen Europa. Voor energie-intensieve sectoren zoals staal en aluminium kan dit doorwerken in hogere productie- en transportkosten.

Lees hier het hele kwartaalbericht