Circulariteit en digitalisering bieden Falco kansen

Deel 1 Circulariteit

We lezen het bijna dagelijks. Het wereldwijde materiaalgebruik blijft toenemen door bevolkingsgroei en welvaart. De vraag naar natuurlijke hulpbronnen wordt eerder meer dan minder. De verhoudingen in de wereldpolitiek zijn veranderd, de aanvoer van grondstoffen is niet altijd meer vanzelfsprekend. In Nederland hebben we te maken met een arbeidsmarkt die onder druk staat, energiecongestie en de stikstofproblematiek. Ook maakbedrijven moeten op dit alles inspelen, willen ze hun bestaanszekerheid vergroten. Een van de bedrijven die jaren geleden al is gestart met het aanpassen van het productieproces en het zoeken naar nieuwe businessmogelijkheden, is Falco in Vriezenveen. In twee artikelen kijken we naar de stappen die dit bedrijf de afgelopen jaren gezet heeft op het gebied van circulariteit en digitalisering. In deze aflevering vertellen Bas Wolbers en John Wermink meer over het belang van circulair ondernemen.

De eerste Circulair manager van Nederland

Bas Wolbers werkt al ruim 30 jaar bij Falco als Hoofd Technisch Bureau. Hier is hij vrijwel direct na zijn opleiding aan de Pedagogische Technische Hogeschool gestart. Hij begon destijds als tekenaar op het technisch bureau, dat deed hij alleen. Inmiddels is het team uitgegroeid tot zes medewerkers, waaronder tekenaars, productontwikkelaars, ontwerpers en semi-werkvoorbereiders. Binnen Falco is Wolbers verantwoordelijk voor de tekenkamer, productontwikkeling en calculatie. Daarnaast maakt hij deel uit van het managementteam.

John Wermink werkt sinds 2020 als Circulair manager bij Falco. Een functie die toen nog nauwelijks bekend was in de sector, misschien was hij wel de eerste Circulair manager van Nederland. Hij heeft de invulling van zijn rol daarom grotendeels zelf ontwikkeld. Zijn kerntaak is het aantoonbaar maken van de duurzaamheid van Falco’s producten. Daarbij spelen certificeringen een belangrijke rol, omdat deze niet alleen betrekking hebben op het bedrijf, maar ook direct op de producten die worden vervaardigd. Naast het certificeringsproces heeft Wermink de interne duurzaamheids- en energietransitie begeleid. Dit traject bevindt zich inmiddels in de afrondende fase. Sinds zijn komst zijn aanzienlijke stappen gezet: in 2020 werd een productieplan opgesteld met als doel een energiereductie van 15%, terwijl Falco in de praktijk nu al ongeveer 50% weet te realiseren.

Betrokkenheid: de kracht van een familiebedrijf

In 2026 viert Falco zijn 75-jarig bestaan. Wolbers benadrukt dat Falco een sociale en betrokken werkgever is, met aandacht voor medewerkers én voor gezond ondernemen. Het verloop is laag en nieuwe medewerkers worden over het algemeen snel gevonden. ‘We merken dat het wat lastiger wordt om aan personeel te komen, maar klagen doen we nog niet. We werven onze medewerkers via verschillende kanalen, waarbij mond-tot-mondreclame een belangrijke rol speelt. Ons bedrijf staat goed bekend in de regio. We trekken daardoor regelmatig nieuwe mensen aan via het netwerk van bestaande collega’s. We kijken hierbij ook naar verjonging, onder andere door het aantrekken van BBL-leerlingen.’ Om kennis te borgen werkt Falco met duidelijke procedures, digitale tekeningen en een ERP-systeem waarin alle informatie centraal wordt opgeslagen. Daarnaast wordt veel aandacht besteed aan opleiding en het tijdig overdragen van kennis aan jongere medewerkers.

Spelregels en de overheid

Een uitdaging waar Falco veel mee te maken heeft is de wet- en regelgeving. Wolbers: ‘We moeten ons aan veel regels houden en dat is goed, maar de regels spreken elkaar soms wel eens tegen. Ook rondom circulariteit.’ Wermink geeft hier een praktisch voorbeeld van: ‘Omdat steeds meer steden zero-emissie zones hebben ingevoerd, waardoor je met een dieselauto niet meer het centrum in mag, hebben wij geïnvesteerd in een elektrische vrachtwagen. Als we vervolgens meedoen aan een aanbesteding, lezen we in de uitvraag dat door de gemeente een ontheffing zal worden verleend voor dieselauto’s om de materialen af te leveren. Dat is inconsequent. Wij willen vooroplopen in de circulaire economie. We investeren daar ook in. Maar tijdens het spel verandert de overheid de regels, denk ook aan ESG, of past ze tijdelijk aan als ze dat goed uitkomt.’

Circulair ontwerpen

Falco staat van oudsher bekend als leverancier van hoogwaardige, robuuste en duurzame producten met een lange levensduur. Toch kijkt het bedrijf nu ook kritisch naar de eigen ontwerpen. Moeten daar aanpassingen in gedaan worden? ‘We ontwerpen nu steeds meer met circulariteit in het achterhoofd,’ vertelt Wermink. ‘Waar we vroegen producten altijd helemaal lasten, waardoor ze feitelijk niet te demonteren waren, zorgen we er nu voor dat onderdelen demontabel zijn. We streven minder afval en efficiënte inrichting van het productieproces. Kunnen we materialen slimmer nesten en verspilling voorkomen? Hoe kunnen we het proces zo aanpassen dat er minder laswerk nodig is en dus minder energie wordt verbruikt? En hoe kunnen we verbindingen zo ontwerpen dat ze altijd correct geplaatst worden, waardoor uitval en afval worden beperkt? Door antwoorden te vinden op deze vragen, combineren we onze traditie van degelijkheid met moderne inzichten in duurzaamheid en efficiëntie.’

Efficiënt materiaalgebruik als bron van innovatie

Binnen Falco is hergebruik van restmateriaal al jarenlang een vanzelfsprekend onderdeel van het productieproces. Medewerkers worden gestimuleerd om bij elk stuk restmateriaal te bedenken welke nieuwe toepassing mogelijk is. Zo ontstond in het verleden zelfs een complete bankenlijn.

Ook bij de productie van overkappingen levert dit waardevolle innovaties op. Reststukken kokerprofiel, die niet meer bruikbaar zijn voor overkappingen, bleken uitstekend geschikt als banksteunen. Door planken op banken anders te positioneren, niet in de lengte, maar in de breedte, waardoor er korte delen gebruikt worden, kunnen uitvalstukken worden beperkt en efficiënt ingezet.

Circulariteit geen prioriteit bij aanbestedingen

Een andere uitdaging zit in vraag en aanbod. De vraag naar circulaire producten blijft achter bij de verwachtingen. Zowel bij de overheid als bij het bedrijfsleven. Circulariteit wordt niet altijd als eis opgenomen in aanbestedingen. Dat vinden ze bij Falco jammer, want er is zoveel mogelijk. Overigens merkt Wermink op dat circulair niet altijd wil zeggen dat het product goedkoper is. ‘De kostprijs van een circulair product wordt onder andere bepaald door de transportkosten om het te circuleren product op te halen, de arbeidskosten van demonteren, reviseren, schoonmaken en monteren. En in sommige gevallen vraagt de klant een vergoeding voor de materialen die we bij hem ophalen. Vergelijkbaar met het inruilen van een auto.’

Circulariteit komt bij Falco terug in het berekenen van de footprint van zowel het bedrijf als de producten. Wermink hierover: ‘We hebben alle machines laten doormeten om het daadwerkelijke energieverbruik en de milieubelasting vast te stellen. De MKI (Milieu Kosten Indicator) van een product is de optelsom van alle milieueffecten: welk materiaal gebruik je, waar komt het vandaan, hoe wordt het getransporteerd en hoeveel energie kost de bewerking? Door de werkelijke waarden te meten en in ons systeem te verwerken, zagen we dat de milieubelasting aanzienlijk lager uitvalt dan op basis van de theoretische aannames. Automatisering die ooit puur vanuit efficiëntie werd aangeschaft, blijkt achteraf een grote bijdrage te leveren aan duurzaamheid. Vijftien jaar geleden kochten we snelle machines vooral om de productie te verbeteren, niet met het oog op circulariteit. Toch heeft die keuze, met een beetje praktische slimheid, geleid tot een flinke reductie van onze footprint.’

Wolbers merkt dat Falco vaak al verder is op het gebied van circulariteit dan de klanten. ‘Daarom zetten we stappen richting onze klanten om de bewustwording te vergroten. Het kost tijd om ze bewust te maken van de waarde van wat zij bij ons kopen. Belangrijk is te beseffen dat producten niet meer dertig jaar meegaan zonder verandering. Soms wil een klant al na drie jaar een verbetering doorvoeren of is hij toe aan iets nieuws. In dat geval moedigen wij hen aan om contact met ons op te nemen. Wij nemen onze producten graag terug, zodat we het verschil tussen vraag en aanbod kunnen verkleinen en circulariteit daadwerkelijk vorm krijgt.’

Ander businessmodel?

Service en onderhoud aan hun producten als verdienmodel, kan volgens Wermink en Wolbers meer aandacht krijgen binnen het bedrijf. Wolbers: ‘We doen hier bedrijfsmatig nog te weinig mee, maar we weten wel waar kansen liggen. In dat kader hebben we ook gekeken naar modellen zoals Product-as-a-Service. We hebben twee concrete klantvragen uitgewerkt en onderzocht welke businessmodellen daarbij zouden passen. Hoewel dit uiteindelijk niet tot opdrachten heeft geleid, zijn we als organisatie wel actief met deze ontwikkeling bezig. Onze conclusie is dat wij klaar zijn voor deze vraag, maar dat de markt er nog niet volledig aan toe is. Dat heeft te maken met onze klantengroep: een groot deel bestaat uit aannemers die werken in opdracht van hun eigen klanten. Voor hen is een contract voor onderhoud minder relevant, omdat hun rol stopt zodra de factuur is betaald. Voor eindklanten, zoals overheden, ligt dat anders. Daar zien we mogelijkheden, maar ook uitdagingen. Contracten verdwijnen soms letterlijk in een la, en door wisselende zittingstermijnen ontbreekt continuïteit. Dat maakt het lastig om structureel afspraken te maken en uit te voeren.’

Durven en doen

Wolbers en Wermink hebben als belangrijkste tip voor andere ondernemers die meer aandacht aan de circulaire economie willen geven, dat ze moeten durven en doen. ‘Begin, zet kleine stapjes en zet door. Kijk bij collega’s in de keuken, durf te vragen en leer van anderen. Neem bijvoorbeeld deel aan Captain’s Dinners, georganiseerd door BOOST of doe een assessment, zodat je weet waar je staat.’

Falco: functioneel ontwerp met aandacht voor duurzaamheid

Falco is een familiebedrijf, gevestigd in Vriezenveen, is opgericht op 15 september 1951. Het bedrijf fabriceerde transportwerktuigen, zoals steenkruiwagens, betonwagens en grint- en teerwagens. Midden jaren 50 kwamen daar rijwielrekken en fietsopbergingen bij. Dat vormde de basis voor de kern van Falco's huidige activiteiten: de ontwikkeling en productie van straatmeubilair. Een compleet programma voor de inrichting van buitenruimtes bij kantoren, scholen, in parken, op straat en bij sportvelden.

De onderneming groeide hard, ook in het buitenland. In 1982 werd in Duitsland een eigen verkoopkantoor geopend. Later volgden ook nog Groot-Brittannië en Denemarken. In veel andere Europese landen heeft Falco eigen vertegenwoordigingen. Het bedrijf telt in 2025 ruim 100 medewerkers.

De producten van Falco voldoen aan eisen op het gebied van functionaliteit, vormgeving en levensduur. Het bedrijf werkt volgens ISO 9001- en ISO 14001-normen. In de bedrijfsvoering is aandacht voor maatschappelijk verantwoord ondernemen, medewerkerswelzijn en circulaire materiaalstromen. Falco combineert een zakelijke benadering met investeringen in milieubewuste productie en hergebruik van grondstoffen, met als doel continuïteit en toekomstbestendigheid.