Donorstaal krijgt een tweede leven via de Nationale Staalbank

De staalmarkt verandert. Geopolitieke spanningen, schommelende prijzen en nieuwe Europese regelgeving, zoals CBAM, vergroten het belang van slim omgaan met grondstoffen. Tegelijkertijd vraagt de verduurzaming van de bouw om een lagere CO₂-uitstoot. Binnen het programma BOOST Circulair sloegen bedrijven daarom de handen ineen in de community Circulaire Staalketen. Samen ontwikkelden zij de Nationale Staalbank, een platform dat vraag en aanbod van donorstaal bij elkaar brengt.

Staal staat bekend als een goed recyclebaar materiaal. Toch kost recycling veel energie. Het staal wordt eerst versnipperd en vervolgens in de hoogovens omgesmolten tot nieuw staal, met als gevolg een hoge CO₂ uitstoot. Bij donorstaal is dat niet nodig. Bestaande constructiedelen worden gecontroleerd en krijgen direct een tweede leven in nieuwe bouwprojecten. Toch spreekt het gebruik van donorstaal nog niet voor zich. Er speelt een klassiek kip-of-ei verhaal. Vragende partijen denken dat er nauwelijks aanbod is en aanbieders ervaren dat er weinig vraag naar is. Daardoor wordt er alsnog veel staal omgesmolten.

Het kan wel

Mart Mensink - aanjager van circulariteit bij DuSpot en de initiatiefnemer van de community Circulaire Staalketen – wilde laten zien dat het wél kan. "We wilden al langer een circulaire staalketen opzetten. Het programma BOOST Circulair gaf precies de impuls die nodig is om de keten een vliegende start te geven. Met dit project hebben we laten zien dat de toepassing van donorstaal wel kan, mits je het collectief organiseert.”

Ook de Overijsselse gedeputeerde Erwin Hoogland is enthousiast. “Staal is op veel plekken onmisbaar, en hergebruik past helemaal binnen de economie van de toekomst; een circulaire economie. Waarin we controle hebben over onze eigen grondstoffen, bétere grondstoffen maken en er een einde komt aan verspilling. Bovendien zijn er enorme kansen. Dat geldt in Overijssel bijvoorbeeld voor onze sterke maakindustrie, een sector waar ondernemers niet bang zijn om te vernieuwen.”

De hele keten aan tafel

De Circulaire Staalketen brengt partijen samen die normaal gesproken ieder vanuit hun eigen rol werken. Van sloopbedrijven en aannemers tot bouwbedrijven en staalconstructeurs. Onder andere Heijmans, Swanenberg IJzer Groep, Lagemaat, ADS Groep, BAM Advies & Engineering, J.P. van Eesteren (TBI), Van EE Staalspecialisten, Bouwen met Staal, IJzerleeuw en Dura Vermeer Infra namen deel aan de community. DuSpot trad op als community manager en RCT Gelderland begeleidde het traject.

Voor Van EE Staalspecialisten was deelname een logische stap. "Voor ons is zo’n groter consortium belangrijk," vertelt Gerben van Beek, commercieel directeur Van EE Staalspecialisten. "In de eerste plaats omdat wij er zeker belang bij hebben dat de vraag en het aanbod van groen staal bij elkaar wordt gebracht. Daarom zijn we ook blij met het eerste resultaat: de nationale staalbank.” Maar van Beek ziet meer voordelen. “Je gaat van de onderlinge samenwerking gebruikmaken, je leert van elkaar, van elkaars ervaringen, maar ook angsten.”

Lancering Nationale Staalbank

Deze ervaringen werden meegenomen bij de opzet van de Nationale Staalbank. Met dit digitale platform worden vraag en aanbod van donorstaal bij elkaar gebracht. Met de matchingtool wordt hergebruik niet langer beperkt tot eigen projecten of directe omgeving, maar ontstaat een regionale en zelfs landelijke uitwisseling. Mensink noemt het platform daarom weleens "een Tinder voor de bouw".

Het hergebruik van staal levert voordelen op voor bedrijven én de maatschappij: een lagere CO₂-uitstoot, minder gebruik van nieuwe grondstoffen, lagere materiaal- en projectkosten en een sterkere samenwerking binnen de keten. Die voordelen zijn inmiddels ook zichtbaar in de praktijk. Gerben van Beek noemt als voorbeeld De Nieuwe Post in Arnhem. "Daar zitten bestaande stalen balken in die niet meer door de hoogovens zijn gegaan. We hebben ze direct hergebruikt en er staat weer een prachtig gebouw dat tientallen jaren mee kan."

Hoogland sluit af met een oproep aan ondernemers: “Blijf nieuwsgierig en zoek elkaar op. Geen enkel bedrijf kan de circulaire transitie alleen realiseren. In de staalsector gebeurt al ontzettend veel moois. Mijn oproep is om die beweging vast te houden en te blijven experimenteren. Elke stap die we zetten naar meer hergebruik van materialen, is een stap richting een sterkere en toekomstbestendige maakindustrie.”

Dit programma wordt gefinancierd door de provincies Gelderland en Overijssel en uitgevoerd onder programmamanagement van Oost NL, in samenwerking met Novel-T, Kennispoort Regio Zwolle, RCT Gelderland, BOOST Smart Industry, FME, Koninklijke Metaalunie, Living Lab Rivierenland & Regio Foodvalley Circulair, VNO-NCW, en Ondernemershuis Deventer.